Na de bominslag werd van politiezijde een proces-verbaal opgemaakt. Op het gemeentearchief van Nijmegen bevinden zich nog doorslagen van dit proces-verbaal en van een aantal andere officiële rapporten betreffende de bominslag.
In het proces-verbaal is sprake van negen foto's. Er zijn twee of drie foto's in omloop, waarvan de kwaliteit doet vermoeden dat ze tot die negen behoren. Van andere foto's, ook van de meeste hier afgedrukte, is de herkomst nogal onzeker.
Maar de tekst van het proces-verbaal staat in ieder geval vast en die luidt als volgt.

Proces-verbaal

Op Woensdag 22 Juli 1942 verklaar ik: Mr. Francois , Paul, Mathieu Prick, Inspecteur van Politie der gemeente Nijmegen, tevens onbezoldigd rijksveldwachter, dat mij, uit hetgeen ik persoonlijk heb geconstateerd en uit rapporten, het volgende is gebleken.
In den nacht van Dinsdag 21 op Woensdag 22 Juli 1942 des voormiddags 2.03 uur werd bominslag gemeld door beide uitkijkposten, respectievelijk op 252 graden en 290 graden, hetgeen bij peiling bleek te zijn, omgeving Dorpsstraat, Breedestraat Hees. Om 2.05 uur werd luchtalarm gemaakt. De piketten werden naar plaats ongeval gezonden, en als Commandant Plaats Ongeval kreeg ik opdracht om per auto derwaarts te gaan, waaraan ik, in gezelschap van twee ordonnansen, onmiddellijk voldeed.
Op de Dorpsstraat te Hees constateerde ik dat drie perceelen, naast elkaar gelegen, t.w. Dorpsstraat 126, 122 en 118, volkomen in puin lagen. (Foto No. 1 vooraanblik, in aansluiting met No. 1a). Gedeeltelijk over het achterdeel van perceel 122 en gedeeltelijk over het terrein daarachter gelegen, spreidde zich een bomtrechter uit, met een middellijn van ongeveer 6 meter en diepte van ongeveer 1.80 meter, in welke trechter de fundamenten van het huis nog duidelijk zichtbaar waren (foto 2 en 3).
Onmiddellijk werd met het reddings- en opruimingswerk begonnen. Na weinige momenten werden de twee gezusters Maria en Petronella Leenders, respectievelijk 21 en 23 jaar, die zich op eigen kracht van het puin van het vermelde perceel Dorpsstraat 126, waarin zij hadden vertoefd, hadden bevrijd. Wegens opgeloopen lichte blessures werden zij naar het Canisius-Ziekenhuis alhier overgebracht. Daarna is nog een lichtgewonde Frederika H. Dingemans, 63 jaar, die vertoefd had in het thans onbewoonde perceel Dorpsstraat 104, wegens niet ernstige hoofdwonde, eveneens derwaarts vervoerd. Daarna is nog een heer Hendriks wegens vrij ernstige kwetsuren in genoemd ziekenhuis opgenomen. Als eerste der bedolven personen werd uit het puin gehaald van perceel 122, de 80 jarige Sietske van Loon-Meinesz, die eveneens met vrij ernstige kwetsuren naar genoemd ziekenhuis werd vervoerd. Omstreeks 4.30 uur werd eveneens uit het puin van perceel 122, Dorpsstraat geborgen het lijk van Andreas van Loon, geboren te Wijcher (Fr) 4 september 1861, dat naar het Canisius- Ziekenhuis werd vervoerd. Om 5.40 uur werd onder het puin van perceel 118 uitgehaald het lijk van Herman Geerts Jansen, geboren te Schiedam 10 September 1894, belastingambtenaar, wonende Dorpsstraat 118, terwijl om 6.45 uur geborgen werd het lijk van Helmer Hermanus Jansen, geboren te Nieuwe Schans 29 Januari 1860, zonder beroep, eveneens wonende Dorpsstraat 118, welke beide lijken naar het Canisius-Ziekenhuis werden overgebracht.
Bij nader onderzoek bleek de bovenleiding van het tramnet voor de vernielde perceelen getroffen te zijn en over de straat te liggen. Electriciteitswerken trof onmiddellijk de noodige maatregelen. Brand werd nergens geconstateerd. Een langs de straat en voor de totaal vernielde perceelen aanwezige boom werd ontworteld.
Om 3.14 uur werd het sigaal "Luchtalarm geeindigd" gegeven.
Een zestiental perceelen in een kring rondom de plaats van eerste bominslag bleken zwaar beschadigd en onbewoonbaar te zijn, n.l. Dorpsstraat 114, 132, 136, 148, 150, 77, 79, 81, 83, 85-87, Korte Breedestraat 2-4, 6-8, 16, 22-24, 1-3, 9 (zie foto's IV, V, VI, VII, VIII). Zwaar tot licht beschadigd (tevens onbewoonbaar geworden): Dorpsstraat 53, 73, 75, 76, 94, 95, 98, 100, 102, 104, 140, 142, 162-166, 178, Korte Breedestraat 10, 28, 28a. Voor wat betreft de glas- en lichte schade zij verwezen naar bijgaande lijst. Ofschoon meerdere perceelen beschadigingen door bomscherven vertoonden, konden geen deelen van de bom worden opgespoord (zie VI).
Omstreeks 6.04 uur werd een tweede bomtrechter gevonden in een perceel bouwland (aardappelveld) op ongeveer 200 meter afstand van de Kerkstraat, en op een afstand van ongeveer 500 meter in vogelvlucht van de eerst gevonden bomtrechter verwijderd. De bomtrechter had een middellijn van 12 meter en een diepte van 4 meter (zie foto IX).
Een situatieschets van de onmiddellijke omgeving der plaatsen van bominslag wordt hierbij gevoegd.
Een verhoor van de gewonden stelde vast dat er twee achter elkaar volgende bominslagen werden waargenomen, terwijl men niet een gier- of suisgeluid hoorde, doch eerder het zoemen als van een laag vliegend vliegtuig.
Waarvan door mij op ambtseed is opgemaakt en onderteekend dit proces-verbaal.

Gezien Nijmegen, 22 Juli 1942
De burgemeester De inspecteur van Politie

 

De lezer die gegevens uit dit proces-verbaal vergelijkt met gegevens uit voorgaande en volgende hoofdstukken, zal tot de conclusie komen dat er kleine verschillen zijn: een huisnummer, een voornaam, een geboorteplaats. We moeten vaststellen dat het hier foutjes in het proces-verbaal betreft. En dat is ook geen wonder. De opsteller van het proces-verbaal moest snel verslag uitbrengen; nog dezelfde dag. Bij het schrijven van "Bommen op Hees" konden we het ons veroorloven om iets minder haastig te werk te gaan.

 

Bommen op Hees

Afb. 16 : Korte Bredestraat, gezien vanaf de Dorpsstraat in noordelijke richting.

Links: bakkerswinkel van v.Mulukom (Korte Bredestraat 1); rechts: sigarenwinkel van Eijkhout (Dorpsstraat 136). Jan Kersten is met paard en wagen behulpzaam bij het ontruimen van de huizen.